Từng được xem là bệnh truyền nhiễm thường gia tăng vào mùa mưa, sốt xuất huyết Dengue đang cho thấy diễn biến ngày càng khó dự báo tại Việt Nam. Số ca mắc vẫn ở mức cao, bệnh xuất hiện tại nhiều địa phương, kể cả những khu vực trước đây ít ghi nhận dịch. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải thay đổi nhận thức: phòng chống sốt xuất huyết không thể chỉ thực hiện trong một mùa nhất định mà cần trở thành thói quen thường xuyên của mỗi gia đình.
Hơn 170.000 ca mắc trong 10 tháng: Những con số đáng chú ý
Theo thông tin tại Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue năm 2026 do Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phối hợp với Trường Đại học Y Hà Nội tổ chức ngày 6/11/2026, trong 10 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận 170.684 trường hợp mắc sốt xuất huyết và 21 trường hợp tử vong.
Đáng chú ý, năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca mắc sốt xuất huyết. Đây là mức cao, cho thấy gánh nặng của căn bệnh truyền nhiễm này vẫn là vấn đề đáng quan tâm đối với hệ thống y tế và cộng đồng.
Một thay đổi đáng chú ý là phạm vi lưu hành của bệnh ngày càng rộng. Không chỉ tập trung tại các khu vực có điều kiện khí hậu nhiệt đới điển hình, sốt xuất huyết còn được ghi nhận tại một số tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Sơn La – những địa bàn trước đây ít ghi nhận ca bệnh.
Điều này cho thấy việc dựa vào kinh nghiệm về mùa dịch trong những năm trước để xác định thời điểm phòng bệnh là không còn phù hợp.
Vì sao sốt xuất huyết ngày càng khó dự báo?
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi vằn Aedes, đặc biệt là Aedes aegypti.
Có nhiều yếu tố khiến nguy cơ lây truyền bệnh trở nên phức tạp hơn.
Thứ nhất, điều kiện khí hậu thay đổi.
Nhiệt độ, độ ẩm và lượng mưa có ảnh hưởng trực tiếp đến vòng đời, mật độ và khả năng sinh sản của muỗi truyền bệnh. Những biến động thời tiết bất thường có thể tạo điều kiện để muỗi phát triển tại nhiều khu vực và trong những khoảng thời gian khác nhau.
Thứ hai, quá trình đô thị hóa và môi trường sinh hoạt.
Các khu dân cư đông đúc, công trình xây dựng, vật dụng chứa nước không được che đậy và hệ thống thoát nước chưa đồng bộ có thể tạo ra nhiều nơi sinh sản cho muỗi.
Đặc biệt, những vật dụng tưởng chừng vô hại như chai lọ, lốp xe cũ, khay nước, chậu cây hoặc xô chứa nước đọng đều có thể trở thành nơi muỗi đẻ trứng.
Thứ ba, sự lưu hành của nhiều tuýp virus Dengue.
Hiện cả bốn tuýp huyết thanh virus Dengue gồm DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4 đều được ghi nhận tại Việt Nam. Sự thay đổi về tuýp virus lưu hành theo thời gian và khu vực khiến tình hình dịch tễ trở nên khó dự báo hơn.
Một người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có thể mắc bệnh lần tiếp theo do nhiễm một tuýp virus Dengue khác. Đặc biệt, nhiễm virus Dengue lần thứ hai với tuýp khác có thể làm tăng nguy cơ diễn biến nặng.
Vì vậy, tiền sử từng mắc bệnh không đồng nghĩa với việc một người đã có miễn dịch bảo vệ trước tất cả các tuýp virus Dengue.
Sốt xuất huyết nguy hiểm ở đâu? Đừng chủ quan khi đã hết sốt
Một trong những đặc điểm khiến sốt xuất huyết trở thành căn bệnh cần được theo dõi chặt chẽ là diễn biến bệnh có thể thay đổi nhanh chóng.
Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như:
- Sốt cao đột ngột, có thể kéo dài 2–7 ngày.
- Đau đầu, đau hốc mắt.
- Đau cơ, đau khớp, mệt mỏi.
- Buồn nôn, chán ăn.
- Có thể xuất hiện phát ban hoặc các biểu hiện xuất huyết dưới da.
Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết thường xuất hiện vào khoảng thời gian người bệnh bắt đầu hạ sốt, thường từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh.
Đây là thời điểm có thể xảy ra tình trạng thoát huyết tương, cô đặc máu, sốc và xuất huyết nghiêm trọng.
Do đó, việc người bệnh hết sốt không đồng nghĩa với việc bệnh đã khỏi hoặc nguy cơ biến chứng đã qua.
Người bệnh cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu cảnh báo:
- Đau bụng nhiều hoặc đau liên tục.
- Nôn nhiều, nôn liên tục.
- Chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc xuất huyết bất thường.
- Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
- Mệt lả, bứt rứt, li bì hoặc vật vã.
- Khó thở, tay chân lạnh, da lạnh ẩm.
Khi xuất hiện những dấu hiệu trên, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và xử trí kịp thời. Không nên chờ triệu chứng tự thuyên giảm.
Chủ động phòng bệnh: Bắt đầu từ những việc nhỏ trong mỗi gia đình
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho sốt xuất huyết Dengue. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào theo dõi, chăm sóc và xử trí các biểu hiện của bệnh theo hướng dẫn chuyên môn.
Vì vậy, kiểm soát muỗi truyền bệnh và hạn chế nguy cơ bị muỗi đốt vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Mỗi gia đình có thể chủ động thực hiện những biện pháp sau:
1. Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi
- Đậy kín các dụng cụ chứa nước sinh hoạt.
- Thường xuyên thay nước bình hoa, chậu cây.
- Thu gom chai lọ, vật dụng có khả năng đọng nước.
- Vệ sinh, cọ rửa dụng cụ chứa nước định kỳ.
- Lật úp các vật dụng không sử dụng để tránh đọng nước mưa.
2. Hạn chế muỗi đốt
- Mặc quần áo dài tay khi cần thiết.
- Sử dụng các sản phẩm xua muỗi phù hợp theo hướng dẫn.
- Lắp đặt lưới chống muỗi tại cửa sổ, cửa ra vào.
- Sử dụng màn khi ngủ, kể cả ban ngày nếu điều kiện cần thiết.
3. Phối hợp với các hoạt động phòng chống dịch tại địa phương
Chủ động tham gia vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy và thực hiện các khuyến cáo của cơ quan y tế.
4. Theo dõi sức khỏe và thăm khám đúng thời điểm
Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết, người dân cần đến cơ sở y tế để được khám và hướng dẫn theo dõi. Không tự ý sử dụng aspirin, ibuprofen hoặc các thuốc chống viêm không steroid khác vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
Việc sử dụng thuốc hạ sốt, bù dịch và các biện pháp chăm sóc cần tuân theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Phòng bệnh không chờ đến khi dịch bùng phát
Diễn biến sốt xuất huyết trong năm 2026 cho thấy công tác phòng chống dịch cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và có sự phối hợp giữa ngành y tế với cộng đồng.
Không nên chỉ chú trọng diệt muỗi khi số ca mắc tăng cao, mà cần duy trì các hoạt động vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và nâng cao nhận thức phòng bệnh ngay cả khi chưa ghi nhận ca mắc tại khu vực sinh sống.
Mỗi hành động nhỏ như đậy kín dụng cụ chứa nước, loại bỏ vật dụng đọng nước hay chủ động phòng tránh muỗi đốt đều góp phần hạn chế nguy cơ lây truyền bệnh.
Bảo vệ sức khỏe cộng đồng bắt đầu từ ý thức phòng bệnh của mỗi người. Đừng đợi đến khi dịch bệnh xuất hiện mới hành động!
Nội dung được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe cộng đồng, không thay thế chẩn đoán và tư vấn y tế trực tiếp.

